NICO-PARIS.COM - Không gian Văn hóa - Giáo dục & Dịch thuật Văn học - Espace Culture - Education & Traduction littéraire
Chân dung

KIM NGỌC - CHA ĐẺ KHOÁN 10 (KỲ V)

Chủ nhật ngày 13 tháng 5 năm 2012 7:32 PM

4. " Kim Ngc lúc nào cũng toát ra mt phông nn văn hóa hòa trn quê king ln đương đi. Nó cho ông v t tin, đim tĩnh sâu sc đến bí him.  Dù ông không phi là người có bng cp cao do học hành..."    

Ông Nguyn Thành Tô, Chánh văn phòng Tnh y Vĩnh Phúc, mi khi  nhc đến hình nh Kim Ngc khiến ông thay đi trng thái tình cm. Người đàn ông tm thước, t tn, kim li vut vut mái tóc thưa bc, trm ging:

- Tôi được làm vic vi Bí thư Kim Ngc nhiu năm. Tôi là giáo viên dy Kim Ngc văn hóa t lp 5 đến lp 7, dy Kim Ngc vn ti thiu tiếng Nga đ giao tiếp vi các các chuyên gia Liên-Xô lúc by gi đang làm c vn k thut nông trường Tam Đo và công trình thy li Đi Li. Ch trong hai năm ông đã hoàn thành nhng yêu cu do mình t đ ra vi thi gian hiếm hoi khi ngi trên xe ô-tô khi đi xung cơ s.

Và, tôi có nhim v truyn đt li cho ông nhng kiến thc, toán, văn, ngoi ng trong không gian cht chi, n, bi, nóng như lò sy thuc lá ca chiếc xe Gat 69 thi đó. Hôm nào không bn nhiu văn bn thì v khuya ông mi gi tôi lên kim tra nhng bài tp ông đã làm. Tôi tuy là thy dy văn hóa cho ông, nhưng v tư cách đo đc, đ ng x có văn hóa, phong cách làm vic thì tôi li là hc trò ông. Tôi  là hc trò ông cho đến c khi ông đã mt.

Kim Ngc, lúc nào cũng toát ra mt phông nn văn hóa hòa trn quê king ln đương đi. Nó cho ông v t tin, đim tĩnh sâu sc mt cách bí him, dù ông không phi là người có bng cp cao do hc hành. Bi ông được chiêm nghim kim chng qua chính nhng gì ông thy, và ông đã thm tri. S thm tri y, không ch đơn thun kinh nghim ca nhng git m hôi, mà còn mùi máu chiến trn cùng vi nim yêu thương, trách nhim vi đng loi. Lúc nào ông cũng trng thái đăm chiêu, lo nghĩ.

Ngay c lúc ông cười vui thì ánh mt ông vn vướng bn nhng điu gai gn nào đó nơi đường chân tri. Vóc dáng tm thước, khiến tôi luôn b ám nh vì s khác thường nơi ông. Cái cm giác ông thân thiết đy và cũng xa l đy, dường như luôn làm tôi bn lòng đến tn bây gi. Phi chăng có s cô đơn vĩnh cu chiếm hu ông?.

Trong phòng khách, ông Nguyn Thành Tô như đang sng li mt thi quá vãng. Ông qu tay tìm kiếm th tài liu nào đó nhưng trên mt bàn ch có b ung trà đóng cn và my t báo Nhân Dân.

- Làm thư ký cho Kim Ngc nghĩa là luôn b đng trong s ch đng, các loi văn bn lúc nào cũng phi bày sn trên bàn vi nhng s liu luôn luôn cp nht. Kim Ngc có th hi bt kỳ v mt s liu nào đó. Và cũng ngay tc thì cm văn bn đó xung thng cơ s kim tra. Ông yêu cu tôi b trí kế hoch thi gian như sau: 1/3 đi cơ s, 1/3 đc các loi sách báo, văn bn, 13/ hi hp

Tôi băn khoăn, chng l người thư ký tn ty ca Kim Ngc ch nh nhng chuyn s v tác nghip y thôi? Cuc sng thường nht ca mt con người nói được nhiu điu hơn bt c tm huân huy chương nào đó đã khng đnh công trng. Như bt nút chai bia đ dưới nng trưa hè, người cu thư ký dy, chúm môi cưòi rm rm, gi gìn:

- Nhiu lm, rt nhiu chuyn đi thường v Kim Ngc, nhưng có thy nhà báo nào hi đến đâu. Có lão là người đu tiên đy. H hi còn đang hc tiếng Nga, Kim Ngc thi thong ch nht cũng mi chuyên gia xung Đ Sơn thư giãn. Trong đoàn bn có n chuyên gia nông nghip, thường xuyên làm vic vi Kim Ngc. H hay tranh lun, gn như là cãi nhau v phương thc canh tác. Nhưng n chuyên gia y li rt mến Kim Ngc. Dp đi Đ Sơn ngh cui tun, cô nghĩ cũng là dp th hin tình cm mt chiu kích khác. Bui chiu, cô choàng tm khăn ln mi Kim Ngc ra bãi bin đi do. C hai đi thong dong trên bãi cát trước bàn dân thiên h đang ngp ln, thì n chuyên gia, bt ng, trút b khăn tm. Trên cơ th ngn ngn sc sng, trng nh nhi ca thiếu n châu Âu đương đ xuân nng, ch có b bi-ni-ki. Cô ôm choàng ly người đàn ông Vit còm nhom, thùng thình trong b quân phc sĩ quan bc màu.

B bt ng Kim Ngc ú vy vy tôi li g h đôi cánh tay nn nn như hai con trăn trng qun ly mình. N chuyên gia sng s đau kh, nhưng khi nhìn thy hai thy trò b chy ht hi thì thì ch bng cười khanh khách, thanh thn.

V đến khách sn tôi mi thy lo lo lin hi:

- Đáng l th th trưởng phi ci qun áo dài cùng người ta xung tm. Đây là mi quan h quc tế, anh em trong sáng. Nht đây li là ph n châu Âu, người ta rt thng thn, chân tìnhGia thanh thiên bch nht, th trưởng lo gì . Làm mếch lòng người ta thế này, em lo nh hưởng đến chuyên môn.

Tháo giày, ngi co hai chân lên mt ghế mm Kim Ngc vut m hôi tóc, đăm chiêu. Gương mt ngăm ngăm đen ưu tư bng căng thng:

- Có l do b bt ng. K ra thì không nên phn ng căng thng như thế- Ri bt ng Kim Ngc ghé sát tai tôi nói nh.- Thc ra t cũng mun xung tm chung vi tt c chuyên gia cho hòa đng. Nhưng ngt ni, người mình thì nh, gy, đã thế li còn đen ngm đen ngm. Chân tay như cái cng sy. Bnh d dày nó hành t tiêu tán hết cơ bp riCái ging người nước mình mà đ ăn đ mc thì còn đp hơn h nhiu nhiu.  Ri s đến lúc người nước mình béo, đp, trng tro như hNước mình ri cũng sn xut nhiu bơ sa hơn h. Người đp vì la, lúa tt vì phân

Ông Bí thư ca tôi bng th dài lê thê.

Thi gian trước khi tiến hành khoán qun thí đim, hu như không ngày nào ông không đi cơ s. Theo sát ông bao gi cũng mt thư ký, mt lái xe, mt bo v và mt cán b t chc đi cùng. Hôm đó v kim tra Yên Lc, xe qua bãi chăn th trâu bò, c thì tt mà trâu bò gy nhom. Kim Ngc lnh dng xe.

Kim Ngc bước xung băn khoăn nhìn đàn trâu bò b lũ tr buc quanh gc cây phi lao, vi mt đon thng hơn hai mét. C xung quanh thì b chúng gm sát đt. Còn c ngoài tm vi ca mõm trâu mõm bò thì mơn mn. Chúng tôi lc tc bước xung sau. Bng lũ tr trâu hô to:" Ôi chúng mày ơi, ông này lm thng hu quá. Mt thng hu này, hai thng hu, ba thng hu, bn thng hu chúng mày … "

Gương mt ông bng bng bng bc ha. Không biết vì ông ngượng vi lũ tr chăn trâu đếm người giúp vic bng cách gi phong kiến, hay là vì s vô lý đang din ra trước mt. Li gn mt chú bé ông hi:

- Cháu đi chăn trâu sao không chăn dt cho nó ăn c. Buc thế kia đ nó chết đói à?

- Không chết được đâu ông , nó ch gy thôi.

- Gy thì nó s chết ch!

- Nó không chết bây gi, đến mùa rét mi hay chết thôi ..

- Cháu th trâu ra đi

- Cháu ch di, nh trâu liếm mt hai cây lúa là tun đng túm c chúng cháu pht tin, pht công đim nng ly tin mua rượu ung. H đang rình chúng cháu đng kia kìa

- Nhưng nhà cháu nuôi trâu cũng được phân gio bón rung, được công đim kia mà. Nhà cháu đã nhn nuôi ca HTX thì phi có trách nhim ch

- Nhưng cháu còn phi đi hc. B bm cháu bo min sao trâu bò HTX không chết đói là được

Người Bí thư th dài đnh đưa tay ci si chc trâu ra khi gc phi lao, thì đa tr giãy lên.

- Ông mà ci trâu ra, nó ăn lúa thì b bm cháu đánh cháu chết.

Chán ngán, ông dn đoàn công tác đi b tt ngang đng vào làng. T đng xa, đã thy l nh bà con, người ngi, người đng dưới bóng đa gia làng. Nhng âm thanh oi, chuyn phiếm nhng cái cười góp t nht. Khói thuc lào chn vn bay dưới bóng cây. Quang gánh, thng chão, lim hái, xe ci tiến làm thành chiến lũy quây xung quanh mi người.

Dng bước nhìn đng h trên tay,  nhưng không tin vào mt mình, ông hi tôi.

- Chú Tô, đng h chú my giờ?

- D, 2 gi 25 phút hơn mt tí

Kim Ngc chp ming.

- Bát cơm bưng tn ming mà còn b kia. Gi này mà nhà nông vn ngi vnh râu cm, bt chy cho nhau

Hai bên đường b tha, lúa tháng 5, bông chín gc c cây, lác đác mt vài người đeo b mót lúa thp thò nơi đu b, ngó ngang ngó dc không thy ai lin sà vào rung lúa ct vi my chn, nhét vi vào b ri li tut ra ch tha rung đã gt ri.  Thot nhìn thì thy c đng lúa mênh mông mt màu vàng ro rc no m. Nhưng k, chăm chú mt chút thì màu vàng y thưa nht, loang ba báo gm. Đng thn người, tay che mt quan sát bn phía, ông tt giày, lt tt ném xung b rung

Chúng tôi lc tc, tháo dép ci giày theo, thì ông ngăn li.

- Đng yên trên đó, các anh theo tôi ào ào như vt đàn v chung, có được my ht lúa, rng hết m bây gi.

Nhưng bn phn tôi là phi theo sát ông tng bước đ ghi chép nhng gì ông cn nh. Mt rung, tha khô tha ly. Không cn li xa bao nhiêu thì s tht đã phơi ngay trước mt. Ch hai bên b tha là lúa trĩu ht, bông to, mươi chc mét tiến tr vào là chó chy h đuôi, lúa, c lng vc xanh tt như nhau. Bông lúa như bông c, ht đen, ht trng lép xp. Trong phút chc, tôi bng thy ông già sm. Chp ming, th dài ông quay ngot người tr li. Bi ri lóc cóc chy theo sau, tôi bng thy mình dường như cũng có li trong vic đ nhng bông lúa mùa như bông c may

Không hiu sao Bí thư, Ch tch xã, Ban qun tr HTX đã biết Bí thư tnh y đt kích v kim tra đang kéo nhau mt đoàn lc nhc gn hai chc người tong t đi đón, kéo thành mt dây trên b rung. Liêu xiêu, sp nga. Ri rít. Tay xoa xoa. Chân lón xón. Kim Ngc, giơ tay ch ra ngoài đng:

- Ban ch nhim v làm vic vi tôi. Còn tt các c các anh cùng dân ra đng mà gt lúa cho tôi nh

Tt c d ran nhưng không ai ra đng mà vn rng rn ni đuôi theo.

Bước chân vào đến cng tr s thì mùi hành m đã lng lng náo nc. Tiếng nõ điếu rít trong tiếng dao tht hân hoan. Ông già mt toét t c đến bp tay lm tm tiết ln đóng vy. Người đàn ông mũi đ, to béo lui cúi hái ngn rau cúc tn bên hàng rào nhìn thy bí thư cúi mình chào cung kính.

Ném người xung chiếc ghế băng, Kim Ngc vơ chiếc qut lá rách tướp, lch xch, phy m hôi. Ai đó không đ ý li đưa cho ông chiếc qut lành ln hơn. Tc thì ông git ly, túm c hai chiếc qut, dn mnh trên mt bàn bóng ln.

- S sách ca HTX đâu? Phương án ăn chia thế nào cho tôi ngó qua mt chút.

- D báo cáo Bí thư th trưởng, chưa xong

- Chưa xong tôi cũng xem.

Ai đó ôm ra mt chng s sách, bìa xanh bìa đ, giy k, giy không k như xp vàng mã. Kim Ngc liếc qua chng s sách, ông rút ngay tp s mi nht, ít cong mép nht, v túi tìm kính. Quên kính đâu đó, ông đưa cho tôi.

- Chú xem nhà nào nhiu công đim nht, nhà nào ít công đim nht. Nhà nhiu vì sao mà nhiu, nhà ít vì sao mà ít. Ri xem luôn h tôi s công đim ca tt c nhng ai là người  HTX hôm nay có mt đây.

Chưa cn tôi đc hết cun s, ông đã nói ngay.

- Nhà nhiu công đim, chc chc là các ông trong Ban ch nhim, các ông bà đi trưởng, còn ít công cán nht hn là gia đình b đi gia đình neo đơn - Nhìn quanh ông bo cn gp người đàn ông mũi đ hái rau cúc tn làm di lúc này. Hp tp ngoài giếng  chy vào, trên tay vn nm rau chưa ra, người đàn ông e dè:

- D, ông cho gi con

- Ông vi con gì,. Ai cho anh xưng con vi tôi. Tôi hi anh, hôm nay hái rau cúc tn làm di, anh có được tính công đim không?

Anh ta nhìn quanh cu cu, nhưng tt c đu cúi mt hoc lng đi.

- D, con có được tính công ch . Nếu không chm công cho con thì đi nào con ra đây phc v các ông ban qun tr

- Hôm nay có vic gì mà m ln? A, thì ra các anh ly c duyt phương án ăn chia nên m ln đánh chén vi nhau

Kim Ngc bng bi hoi, đng dy ra ngoài hiên, ni cúc áo. Không ai dám ra vi ông. Mãi sau ông mi quay vào, lia mt sut lượt. Ông vt vã vut mái tóc thưa bc lm bm nói mt mình, mà cũng như đang nói vi tt c:

- C dong công phóng đim thế này thì mt công sao mà không âm lng thóc, không âm xu âm hào. Mà gi công thì sáng hai tiếng, chiu hai tiếng. Va vác cuc ra đến đng, nước chưa kp thm ướt vết b gót chân đã lên b hút thuc lào, bt chy ri vi v nhà. Đáng l ra mt ngày công ca người làm rung phi ăn được my ngày. Ti sao đt rung 5% thì năng sut 200kg mt sào mà HTX li ch có 50 kg mt sào?

Mi người im lng, h cũng như tôi mun tr li câu hi ông Bí thư va ném ra, nhưng bt lc. Câu hi nm đâu đó trong đu ông ri mà cũng có th ngoài đng lúa. Mãi sau, tôi mi nghe thy ông đc thoi: "Không, li không nhng người này"   

Ông Nguyn Thành Tô hng ging, hết m ra li cun vào t báo Nhân Dân, như là nhng nếp nhăn trong trí ông đang khép m v nhng hình nh xưa. Tôi đi ông yên bình tr li mi tò mò:

- Thế ba cơm chiu đó thì thế nào .

Ông Tô cười khì:

- Thì chúng tôi v Văn phòng. Cơm nhà. Trên đường v ông Ngc vn chưa hết bc. Ông bo, hôm nay mà cánh ta li ăn cơm, thì th nào bn h cũng quyết toán là tiếp bí thư m ln. Mà tiếp Bí thư thì còn ai dám tra xét na. Chú Tô nh nhé, xem h có dám đánh bùn sang ao không? Nhưng mà cũng ti, không có gì sang trng bng miếng ăn mà cũng không gì nhc hơn miếng ăn. Quát nt người ta, k lut người bng miếng ăn thì có nên không nhDân ta ri cũng phi đến lúc như các nước tư bn, phi lo nhn ăn cho gim cân. Dù sao thì cũng phi nhc bên kim tra xem v này Mai ta đi kho sát tiếp vùng bà con dân tc

Chiếc xe Gát 69 va đ xch trước ca nhà ăn, mi người lc tc kéo xung, tôi cũng đang loay hoay, thì Kim Ngc níu áo git git ch tay:

- Tô nhìn xem có thy gì không ?

Hướng theo tay bí thư, tôi ch thy cu Bách bo v kiêm tiếp phm, đang ngi lau xe đp.

- D thì cu Bách lau xe đp thôi . Có gì đc bit đâu th trưởng.

- Ai ch biết nó lau xe đp. Nhưng là nó lau xe đp nào nào? Xe đp riêng ca nó. Cu không thy nó qun bông vào tăm tre lau tng k nan hoa mt xích kia à ?- Kim Ngc cười nht ly luôn kh thơ: Xe tư thì gi như vàng/ Lau tng mt xích k nan, tai hng/Xe công v qung xó nhà / Quét bng chi x di vài ba thau

Tôi không khi bt cười vì s hài hước chua chát đy thi v ca my câu văn vn ng tác y mà người thư ký cũ va đc. Đy lon bia v phía tôi, ông Tô nhăn nhó:

- Lão c t nhiên nhé, tôi my năm nay toàn ăn chay, bia bt tht cá c hết ri. Ngày xưa nghe Bí thư Kim Ngc nói nước người nhn ăn vì tha cht, c tưởng chuyn ba

Ông Tô nhp ly nước lc bôi trơn ging, k tiếp:

- Hôm sau, ng đi được ngay, nhưng li có khách nên lui li cui tun đó. Ln này ông gi c Phó Ban T chc tnh y đi cùng, là c Lê Dân lão thành cách mng hin đã ngoi bát tun. Tôi ý t hi trước Bí thư, rng hôm nay ba trưa "sinh hot" kiu gì đ còn chun b bánh mỳ hoc cơm nm đi theo. Kim Ngc đng trên hè lau khu súng săn hai nòng, đang giương súng lên ngm vào gc cây, mt kín bưng; bo: đến trưa hãy hay, chưa lo làm đã lo ăn là thế nào?      

Cũng phi nói thêm rng Kim Ngc vn đã tng là thượng tá, cc trưởng cc dân quân t v, nên vic ông mê súng và s dng thành tho các loi súng là chuyn chng có gì ngc nhiên. Qua vic dùng súng, ông mượn c đi săn bn chim chut phá hoi lúa ngô đ kim tra đng rung mt cách khách quan nhtVâng, đi t sáng tinh, mà loanh quanh tt ch này ch kia, my chc ln dng xe cho bí thư xung xem xét ngm nghía rung đng.

Gn trưa thì chúng tôi cũng đến chân núi Thanh Lanh. Mt bn người Sán Dìu. Bn này mt do đã tng kéo nhau già tr gn trăm con người, tt tt b li rung vườn nhà ca lên vùng núi Tuyên Quang .  H b đi ch vì quyết đnh sai lm ca mt quan chc Tnh y cm không cho h làm l Lp Tĩnh (L trưởng thành ca con trai khi 17 tui) vì cho đó là mê tín d đoan. Ông Kim Ngc đi hp Hà Ni v tá ha, khi nghe chuyn thì chuyn đã ri. Ông gim chân gia sân cơ quan, than th:

- Tri , đy là tín ngưỡng tâm linh ca h, là mt m tc đp, nó có khác gì con trai người Kinh khi 17 tui thì mi được tính là mt sut đinh ngày xưa đâu. Là cán b mà không hiu hết các phong tc tp quán ca dân thì còn nói làm sao lãnh đo được h. Các tướng giết tôi riH c thp hương lên bàn th là mê tín d đoan hết c hay sao?

Thế là ông dn cán b t chc, cán b tuyên hun lên ăn chc nm ch vi dân hơn na tháng tri h mi đng ý theo Kim Ngc v bn cũ. Hóa ra không phi gin đơn to nào. May sao ông trưởng bn đã cùng cnh tá đin vi Kim Ngc cho đa ch Đ Đình Đo dưới chân núi Tam Đo. Ngày xưa, ông già chăn trâu, Kim Ngc thì trông nom k thut đng áng. Và, ông Vũ Tuân tng làm b trung Ni thương, Chánh Văn phòng Trung ương Đng thì ph trách giy t s sách chi tiêu ca đn đin.

Đến gn Thanh Lanh, Bí thư bt tt c xung xe, đi b vào. Ông xách súng lom khom tác nghip, hướng nòng súng v phái đàn chim di, ln chim ngói bay kín khong rung đang sà xung phá lúa. Tiếng súng đơn đc chát chúa vang đng lòng núi. Chúng tôi chưa xong cái git mình thì đã thy Bí thư ht hi chy theo con chim ngói b thương vào bi tre gn b rung đu tương phía trước mt.

Ông lão Sán Dìu vm v, đi chiếc mũ rách, qun lá ta, áo chàm, m phanh ngc đang nh đu tương chín. Hình như hai người đang trao đi vói nhau. Cùng lúc Lê Dân và tôi ti kp.

- Mày làm bí thư thì thiếu gì tht mà phi bn chim?

- Tao đau d dày có ăn được tht đâu, nhưng lũ chim phá lúa quá th. Mà lúa thì bn mày đây, rung thượng đng đin mà cũng đ chó con chy h đuôi là thế nào.

Ông lão Sán Dìu ht hàm,

- Được, trưa nay mày vào tao ăn cơm chó cơm gà thì tao mi nói cho mày biết.

Bí thư lin nháy chúng tôi biết là s v nhà ông già Sán Dìu.

- Được, bn tao và my thng này na v nhà mày ăn cơm. Nhưng không m chó m gà làm gì cho vt v. Mày vn nghèo lm mà

- Tao nghèo là vì mày mt phn đy?

- Sao li vì tao ?

- C v nhà tao ăn cơm, thì mày s biết mà

Trưa y, chúng tôi theo Kim Ngc v nhà ông lão trưởng bn Sán Dìu. Ngôi nhà xây đá va đt p sp. My đa tr mt nh nhèm, mũi thò lò như dây bc,  lc nhc trn trung đang tranh nhau ngi bóc đu tương luc trong cái ni đng méo, trên b hè li lõm.

Ông Kim Ngc chng cây súng săn nhìn bn tr hi lâu, lc đu.

Ông lão nht quyết bt phi ăn cơm gà. Ông bo lâu lm mi được gp li bn cùng làm tá đin không ăn cơm chó thì phi ăn cơm gà mi đúng cách. Ba y, ông lão đãi tht gà rang gng non, đu ph kho, đu ph rán du s, và nước đu ngâm giếng mát lnh.

Có mươi chén rượu ngâm thuc r cây rng, ông lão mi bt nói.

- Tao không nói thì mày vn biết Nguc à. Nhìn mt mày là tao biết lin, vi nhau sut bao nhiêu năm, tao l gì rut mày thng hay cong mà. Tao có nói thì mày cũng không dám bo tao là Vit gian phn đng. Ngày xưa chúng mình làm cho Đ Đình Đo thì nó giao tt c rung cho mình, tùy mình cy, mình cày, mình gieo m ging gì, thng hàng hay không thng hàng,  nó chng thèm biết, đến v nó ly phn nó, mình ly phn mình. Thế mà bn mình vn đ ăn cho ti v sau. Thế mà nó còn làm ngơ cho mình, trng thêm nếm ít đ, ít hành, ít cà vào nhng chân rung không cy được hoc trng xen vào rung ngô lúc còn bé không thu tô.

Bây gi cũng trên đt Đ Đình Đo có đc lp t do ri mà sao tao làm không đ ăn h Nguc? Mày làm quan to nht cái tnh này thì mày phi biết ch. Mày biết mà mày không làm cho tao đ ăn là li ca mày ch còn gì na. Tao nói mt ln đúng luôn đy. Mày phi nghĩ xem có cách gì không  C bt tao đi làm theo trng theo kng v bom. Làm rung làm theo kng nhưng sâu lúa, c lúa nó có ch kng nó mi phá hi đâu. Cho tao làm mi năm mt v thì tao cũng tr sn lượng đ c mt năm cho mày. Tết tao s biếu gà biếu rượu. Nếu sai thì mày c cm dao đâm, tao không xin

Người Bí Thư nghe bn cũ mà lng ngt. Bt ng trong mt con người tưởng là st đá y bng hoen ướt. Chúng tôi bi ri đt bát cơm xung không nut ni. Phó Ban T chc tnh y Lê Dân an i chng chế:

- Bây gi c nước bn dn sc đánh đui thng gic M. Sau này thng nó, ta mi tính tiếp được

C già Sán Dìu lc đu:

- Thì c làm th đi xem sao. Dân ch có no nê thôi. Dân no thì đánh thng nào mà chng được. Tao nói vy, Nguc nó cũng biết là đúng đy. Tao nói gia bng đy.

Tôi biết Bí thư đã trù liu trước cuc gp gõ vi người bn tá đin. Vy mà s th xy ra vn khiến ông bt ng. Kết ba ăn trưa trong ngm ngùi. Bí thư ôm mãi người bn già v v mãi vào lưng ri mi bước lên xe. Đường voi, gà ngi trong xe người b nhi lc như xóc c, mt tay ôm bng, nhưng Bí thư vn gic lái xe tăng tc. Anh lái xe biết th trưởng đang b đau d dày nên c tình đi chm, thì ông quát lên:

- Sao tc đ ca chúng ta chm như rùa thế. Mc tiêu ca chúng ta là phi cho người dân, ăn ngon, mc đp, sang, cha bnh không mt tin. Người dân h ch đng lo liu đi sng ca mình tht khéo mc dù h b ép vào khuôn. Đy, các anh xem, đu ph h làm ăn mát như thch. Đâu như đu ph mu dch va hôi va b như bt sn khô đóng bánh. Thiếu m h ép du s, du lc. Va r va ngon, đâu th m ôi trong nhà bếp ca ta. Mà đó là nhng th tt nht h dành cho tem phiếu nhà bếp Tnh y đy. Không biết nhng cán b công nhân tem phiếu mua được nhng th

Anh lái xe lung cung đnh tăng tc đ, nhưng ông Lê Dân đã kp trng mt. Chúng tôi hiu bí thư đang mun nói đến điu gì.

Cao hng ông Nguyn Thành Tô đng dy đi li trong phòng, tay lúc chp tay sau lưng, lúc giơ lên chém chém không khí như đang thuyết ging trước đám đông khán gi v ch trương khoán qun ca người th trưởng Kim Ngc.

- Khi nhìn nhn ra vn đ cn phi thay đi v công tác nông nghip thì Kim Ngc đã hình dung ra mô hình sn xut trang tri nhng vùng có điu kin tích t đt đai, trong đó vai trò ca nhà nước là người làm dch v k thut và bao tiêu sn phm cho h. Mc dù thi gian đó hai tnh Vĩnh Phúc và Phú Th hp nht thành Vĩnh Phú, ông đã b kim đim vì đã khoán chui giu Trung ương. Nhng năm by mươi ca thế k trước, trong mt ln ông Đinh Đc Thin ph trách đường ng dn du vào Nam, ra Bc có lên thăm Vĩnh Phú. Ông Kim Ngc dn Đinh Đc Thin lên thăm vùng đi chuyên canh chè Thanh Ba. Kim Ngc ch tay lên nhng sườn đi chè khô cn, nói: Sau này đánh M xong, toàn b h thng đường ng dn du vào Nam, nếu có th anh b trí cho bà con nơi đây mt vài chc cây s. Nh luôn các k sư ca anh thiết kế vn hành luôn h thng tưới chè trên đi cho bà con. Chúng tôi s tr công lao xng đáng

Có v như ông Nguyn Thành Tô đã nh li nhng câu chuyn gia Kim Ngc vi nhng nhân vt rường ct hàng đu ca đt nước. Nhng cơ hi như thế này, không phi my ai viết lách cũng may gp. Gn như nín th, nhưng tôi vn phi làm b bình thường;

- A, vâng, anh có nghe hay có biết gì v s kin đng chí Trường Chinh và ông Kim Ngc tranh lun vi nhau v khoán qun?

- Sao li không? Tôi không được chng kiến, nhưng vi công vic ca tôi lúc đó, tôi được biết rõ.

- Đã khoán chui thì phi giu thế mà làm sao Trung ương li biết ?

- Nó là thế này, mùa hè năm 1967, đng chí Trường Chinh đi ngh Tam Đo, mun nm tình hình nông nghip nên đã c thư ký xung núi hi han bà con. Thy người ca Trung ương, bà con nông dân phn khi k tông tc không giu, nào no nê lm, không đi làm theo kng v bom na, rung đt ai có người y làm không phi chung ch t nnh nhau mt đoàn kết, mt vicThư ký đó nghe chuyn mà vã m hôi, vi v báo cáo thượng cp. Dường như chưa tin, đng chí Trường Chinh li phái tiếp người thư ký th hai đi nm tình hình các vùng khác trong tnh Vĩnh Phúc. Vic vn y ht.

Đng chí Trường Chinh xung núi gp Kim Ngc. Là người thn trng, ung nước cũng ung sau người khác, nghe đi nghe li nhiu ln mi nói, người khác đc văn bn ca mình viết ra thì đng chí Trường Chinh cm bút dò tng ch. Thế nhưng ln này, sau khi hàn huyên ly l thì đng chí Trường Chinh  hi Kim Ngc vic h trng kia. Kim Ngc thng thn tha nhn. Đng chí Trường Chinh khng đnh Kim Ngc mc ba khuyết đim nghiêm trng:

         1. Phá hoi quan h sn xut.
         2. Đy lùi cách mng khoa hc k thut.
         3. Đy lùi cách mng v văn hóa tư tưởng.

Kim Ngc bình tĩnh đưa ra nhng kiến gii có tính khoa hc mà chính ông đã chiêm nghim qua thc tin cơ s. Ông cho rng, chưa th xây dng qui mô sn xut tp trung, khi nông thôn tha lao đng, thiếu xăng du, chi phí sn xut cao nông dân không chu được, không th áp dng khoa hc k thut, cơ gii hóa khi trình đ người dân mi thoát mù ch, đng thi không th có mô hình văn hóa chung cho tt c các làng xã, khi đình chùa b phá hy, mà cơ cu mi chưa n đnh.

Nông thôn cn phi có thi gian đ chun b. Người nông dân cn được tích tr tim lc kinh tế, mt khi có kinh tế thì hãy nói đến hc hành và xây dng thiết chế văn hóa mi. Chúng ta hin đang cn nông dân phát huy hết kinh nghim và ni lc ca mi cá nhân đ to dng nn tng.

Người nông dân cn con cá và bát cơm. Chúng tôi mi th làm thí đim, đi sng ca dân nâng cao hơn hn. Mi nghĩa v vi nhà nước, không còn h nào không hoàn thành. Chng l chúng ta làm cho dân no m li là sai đường li? Chính Lê-Nin đã tng nói phi đ cho người nông dân suy nghĩ trên lung cày ca h t mười đến hai mươi năm đó sao .

Đi bt c đâu v nông thôn đu nghe tr con người già hát ma mai s nghip hp tác hóa nông nghip ca chúng ta. Mi người làm vic bng hai/ đ cho ch nhim mua đài mua xe. Mi người làm vic bng ba/ đ cho ch nhim xây nhà xây sân. hoc, trâu đen ăn c,/trâu đ ăn gà Công nông đi không v ri/ ly gì mà đ vào ni công nông

T trước đến nay, mt khi ca vè đã xut hin trong dân gian v các hin tượng xã hi, thì đó là nhng lúc các mi quan h trong xã hi đã căng thng đnh đim. Chúng ta cn phi điu chnh cách qun lý xã hi ca chúng ta thông qua x lý các mi quan h xã hi nông thôn.

Lot hình nh v nông thôn mi trong thơ T Hu nó quá đp, nhưng không phi cái đp nào cũng có ni dung tương xng và hu ích. Ri chúng ta s có hình nh nông thôn Vit no m, yên bình cn bng vi nhng yếu t truyn thng, hin đi

Ông Nguyn Thành Tô vào bung mang ra xp nh đen trng, ngón tr ln ln trên m hình nh quá vãng:

- Đâu là tm nh tôi chp Bí thư Kim Ngc thi kỳ đó

Người đàn ông khô gy, cương ngh trong b quân phc cũ. Đôi mt sáng, nhưng trm mà vn ánh lên tia chói lnh cô đơn. Ngưi thư ký cũ nhìn nhiêng ra nng mùa đông bng chói gt.

- Sau đó thì hp nht hai tnh, Kim Ngc vn là bí thư tnh mi, nhưng ông phi làm kim đim t đc trước tnh y nghiêm túc. Không khí căng thng, ngt ngt bao trùm. Qun chúng ln đng viên lúc thì tin Kim Ngc đúng, lúc thì tin ch trương trên là đúng. Trong nhng lúc ri hi ngh ông vn đim tĩnh nói vi người thân: Ri các anh s chng kiến, chân lý ca chúng ta s đúng. Nhưng đôi khi chân lý phi lòng vòng. Chng có gì l. Đng ca chúng ta là Đng tr, Đng ta luôn tiến b. Nhưng ri cuc sng vn cn phi tiến lên theo qui lut. Đi hi Tnh Đng b hp nht, tuy mt  30 phiếu trên tng s 200 đi biu, nhưng ông vn trúng c vi s phiếu rt cao.

Phong trào xây dng HTX theo li tp trung vn thu được nhng kết qu kh quan, nh s lãnh đo sâu sát ca bí thư cũng như tp th. Vĩnh Phú đã có nhng đin hình tiên tiến. Kim Ngc mi đng chí Trường Chinh v thăm nhng gương đin hình đó. Thi sĩ Sóng Hng có thơ tng Kim Ngc:

Phù Lp làm phân tht khác thường / Phương Trù thu li đáng nêu gương/ Chăn nuôi tp th Hoà Loan gii/ Cây rp bên đường bóng Lc Trung.

Và đến năm 1970 thì hu như vic khoán h ca Kim Ngc đã được mt s nhng nhà lãnh đo Đng và Nhà nước quan tâm và xem xét nghiêm túc. Trên thc tế là chưa có mt văn bn nào ca Đng coi Kim Ngc là mt người đã đi li ngược đường li Đng.

Ti hi ngh v nông nghip Thái Bình năm đó, tôi tháp tùng Bí thư Kim Ngc đi d. Tôi nh mãi hình nh Kim Ngc trong s quan tâm ca đng chí Lê Dun và Phm Văn Đng. Ngoài snh hi trường, trong gi gii lao, Lê Dun mt bên, Phm Văn Đng mt bên. Hai người ép Kim Ngc đng gia chp nh. Hai lãnh t to cao, m màng mà Bí thư ca tôi gy mng liêu xiêu. Trong câu chuyn ngoài l nói v s sâu sát ca cán b vi cơ s, Kim Ngc đã ly mt câu Kiu như sau: Đng đ sân rêu chng vết du giày. Lê Dun và Phm Văn Đng đã cm khoái cao hng chung tay bế Kim Ngc tung lên cao mà hô: Đây ri, nhà thơ ca chúng ta, nhà kinh tế ca chúng ta đây ri. Đám đông vây quanh v tay rm rm.

Đng vòng ngoài mà tôi bng tóa m hôi, tim đp thình thình. Tôi đã tng tiếp xúc vi nhiu lãnh t Đng, Nhà nước nhưng chưa bao gi được chng kiến cnh tượng đang din ra vi nhng nhân vt ngày đêm ch nghĩ đến nước nhà, đến cái s nghip chung li có th tung hô Bí thư Kim Ngc, người đã tng b kim đim trước tp th tnh y c mt tun vì s vượt quyn trung ương. Tôi th phào mng hơn bao gi. My tháng sau thì Th tướng Phm Văn Đng đã đích thân gi cho Kim Ngc chiếc Môtxcôvich đ, đ đi li cho đ vt v. Đó là chiếc Môtxcôvich duy nht ca các bí thư tnh y lúc by gi.

Cũng năm đó, Kim Ngc đi thăm tnh Cao Bng. Ông Vũ Ngc Linh là bí thư tnh y Cao Bng cũng là bn thân t hot đng bóng ti. Trong ba ăn hai người trò chuyn vui v. Vũ Ngc Linh hi Kim Ngc bao gi vào Trung ương vì khoán qun gn như đã được nhn thc li. Và còn nói thêm:

- Ông Dun lên đây còn li ngh 20 mươi ngày, hung h tôi vi anh. Anh cũng nên ngh li bng thi gian ông Dun.

Kim Ngc gt gù thanh thn:

- Cơn sóng gió nht đã qua ri. Tôi không dám so vi Tng Bí thư, nhưng c lm thì cũng ch dám mươi ngày Ông Võ Chí Công ph trách công tác nghiên cu chính sách nông nghip đang mê mn khoán qun, đang thúc tôi tiếp tc làm. Nhưng tôi đang phi ch thêm mt chút đ có đng đi. Ông Đoàn Duy Thành Hi Phòng cũng đang hn lên trao đi hc tp đ áp dng

Gp li nhng tm nh cũ, ông Nguyn Thành Tô tiếc nui:

- Đáng l ra thì mi vic đã sáng t đâu vào đy ri. Nhưng tiếc là Đi hi Đng toàn quc c hoãn đi hoãn li vì lý do chưa gii phóng min Nam. Vn đ ca Kim Ngc c đ treo đy, mc dù nhng cp cao nht đã thng nht. Nhưng nguyên tc Đng thì vn phi ch đến Đi hi

Đng dy đnh kết thúc câu chuyn, thì trên tivi đưa tin bão lũ min Trung ông bng nh ra vn đ h trng nào đó, lin giơ tay lên như xin phát biu trong hi ngh:.

- Anh có biết không, chính Bí thư Kim Ngc đã đưa ra khu hiu ng x vi thiên nhiên mà bây gi chúng ta đang nghiên cu áp dng đó là: Phòng, chng, tránh, li dng và ci to thiên nhiên. Vi đt canh tác nông nghip, không nên tăng v mà là tăng năng sut cây trng, bng phương pháp ging, phương pháp canh tác k thut và dinh dưỡng đt, đ đt năng sut cao nht trên đơn v din tích.

Tăng nhiu v thì ch mau tàng kit đt. Đt cũng như mt cơ th sng, nó cn được hi sinh và ngh ngơi. Đy, Bí thư Kim Ngc coi đt như mt con người. Vi nhưng khu vc như đê đa phương, đê quai bãi đp đê quá tn kém, nên hàng năm tháo nước vào đng cc b, ly cá, ly phù sa cho đng rung, ci to đt mà không tn khon kinh phí khng l gia c đê

N.T.T.K

(Kỳ sau đăng tiếp)

Chia sẻ trên Facebook
 Ti?t l? tuy?t m?t v? nh?ng chàng áo ?en bên c?nh Putin(VTC News) - Trong m?t chuy?n th?m c?a ông Putin ??n Gruzia khi còn là T?ng th?ng, các nhà báo ?ã rút máy ?nh ?? ch?p tr?m, nh?ng ngay l?p t?c ch?m laser c?a súng ng?m xu?t hi?n trên trán h?.
 QH Pháp phê chu?n qu? c?u tr? m?i cho eurozoneNgày 28/2, Qu?c h?i Pháp ?ã phê chu?n C? ch? ?n ??nh châu Âu (ESM), ???c coi là qu? c?u tr? th??ng tr?c t??ng lai c?a Liên minh châu Âu (EU).
 "Th? t??ng Kan ?ã c?u Nh?t B?n"Trong kho?nh kh?c ?en t?i nh?t h?i tháng ba n?m ngoái, gi?i ch?c Nh?t th?m chí ?ã tính t?i kh? n?ng b? c? th? ?ô Tokyo, nh?ng th?m h?a h?t nhân ?ã ???c ch?n ??ng trong gang t?c, sau quy?t ??nh c?a th? t??ng khi ?ó Naoto Kan.
 Quân ??i Syria ?ánh chi?m quy?t li?t các qu?n n?i d?yQuân ??i Syria hôm nay (29/2) ?ã th?c hi?n m?t cu?c t?n công t?ng l?c trên b? nh?m giành l?i các khu v?c ?ang b? l?c l??ng n?i d?y chi?m ?óng ? thành ph? Homs.
 Con trai trùm truy?n thông Murdoch t? ch?c do bê b?i nghe lénJames Murdoch, con trai trùm truy?n thông Rupert Murdoch hôm nay 29/2 tuyên b? t? ch?c Ch? t?ch News International, công ty con c?a News Corp t?i Anh.
 WikiLeaks: Nga bàn giao cho Israel b? mã ?? crack S-300 c?a Iran(GDVN) - WikiLeaks cho bi?t r?ng Nga ?ã chuy?n giao cho Israel b? mã ?? crack các h? th?ng phòng không c?a Iran.
 L?i b?o lo?n ? Tân C??ng, 12 ng??i ch?t(NL?O) – Ít nh?t 12 ng??i ?ã thi?t m?ng trong v? b?o lo?n m?i t?i khu t? tr? Tân C??ng, tây b?c Trung Qu?c ngày 28-2, theo thông tin c?a Tân Hoa Xã.
 Philippines cho phép khoan d?u trên bi?n, dù Trung Qu?c ph?n ??i(Dân trí) - B?t ch?p s? ph?n ??i c?a Trung Qu?c, Philippines v?n quy?t ??nh s? b?t ??u cung c?p h?p ??ng th?m dò d?u khí cho m?t s? công ty n??c ngoài t? tháng t?i, k? c? t?i nh?ng khu v?c tranh ch?p v?i Trung Qu?c trong vùng Bi?n ?ông.
 M?: R?i tr?c th?ng b?o v? b? bi?n, 3 ng??i m?t tíchTheo AFP, ít nh?t m?t ng??i b? th??ng và ba ng??i m?t tích khi chi?c tr?c th?ng c?a L?c l??ng B?o v? b? bi?n M? g?p n?n t?i bang Alabama ? mi?n Nam n??c này.
 Th? t??ng Putin ???c b?o v? nh? th? nào?Dân Vi?t - Dù r?t hi?m khi ch?p ???c nh?ng b?c ?nh ông Putin và các v? s? “h?m h?” trong cùng m?t khuôn hình, song xung quanh nhà lãnh ??o này bao gi? c?ng là hàng tr?m ánh m?t dõi theo v?i s? trung thành tuy?t ??i.
T?o h?p thông tin c?a b?n
Xem ngày tốt xấu - Lịch vạn niên