NICO-PARIS.COM - Không gian Văn hóa - Giáo dục & Dịch thuật Văn học - Espace Culture - Education & Traduction littéraire
Dịch thuật

JAMES MADISON - VỊ TỔNG THỐNG THẦM LẶNG

Chủ nhật ngày 13 tháng 5 năm 2012 7:30 PM

Hai cun tiu s gn đây v James Madison hé m tài năng ca ông vi tư cách là nhà tư tưởng chính tr ln mt đc v. Bài ca Carl Rollyson trên t Wall Street Journal.

Cao 5 foot và 6 inch (khong 1,67m), cách cư x khiêm nhường và phong thái ca “mt nhà giáo ăn vn đ đc điếu văn”, James Madison chưa bao gi là mt nhân vt oai phong, đường b. Mãi đến tui trung niên Madison mi kết hôn vi Dolley Todd, ông không có v gì là hp dn vi phái đp. Nếu Madison đã tn hưởng cuc sng giàu ni tâm, ông ch gi nó cho mình. Ông gn như không quan tâm đến nhng phm vi ngoài chính tr, thm chí trong nhng văn bn quy c hết sc cn thn, ông ch đ tâm nht đến nhng vn đ v tm quan trng toàn th. Ging như George Washington, Madison rõ ràng đã hy gn như toàn b thư t cá nhân, ông mun được biết đến vì nhng thành tu lch s ca mình, đáng k nht là vai trò “người khai sinh ra hiến pháp”.

Cun James Madison và s kiến to nước M ca Kevin Gutzman mit mài vi nhng tình tiết tranh cãi chính tr và nhng rc ri ca tiến trình chính tr, cu thành mt li k tái to v kch xây dng và cai tr đt nước. Li k ca Gutzman tp trung vào quá trình ca Madison Philadelphia ti các cuc hp ca Quc hi Lc đa (Continental Congress), và sau đó, ti hi ngh hiến pháp.

Gutzman t
m k li nhng n lc ca Madison đ đm bo vic phê duyt hiến pháp mt vài bang cng rn, hay làm vic trong hòa bình vi mt Alexander Hamilton đáng gm, người sau này tr thành đi th không ch ca Madison mà còn c Jefferson. Khi John Jay ngh vic vì bnh tt, Madison hot đng vi chc năng là b não ca Lun cương Liên bang (Federalist Papers – do James Madison, Alexander Hamilton, và John Jay viết). Tham lun s 10, thường được coi là thành tu ln nht ca Madison v tư duy chính tr, xây dng cơ s cho mt nn cng hòa ln vi tư cách là điu bo đm tt nht ca quyn cá nhân và là bc tường chng li bo quyn cho nhng nn cng hòa nh mun thc thi nhưng b thng tr bi nhng s đông đng nht.

Trong khi đó, James Madison – người con x Virginia và người lp quc ca Jeff Broadwater li là mt cun sách rt khác, nói ti tng th nhân vt và vi toàn b câu chuyn đi ông, c th ti mc người viết tiu s có th t tô v. Nhóm nhân vt ca Broadwater trưng ra mt lot nhng đc tính rt người và c nhng nhược đim, ch không ch tư tưởng và lòng tin: “Khi đi s Tunisia Sidi Suliman Mellimelli viếng thăm Washington mùa đông 1805 – 1806, Madison phi cung cp cho ông ta mt gái làng chơi; B ngoi giao M ghi nhn vic đó như là dch v cho “Georgia, mt người Hy Lp”.

Trong khi ch đ ca tác gi Gutzman là tài năng ln ca đi tượng, mt triết gia chính tr và mt đc v, tác gi Broadwater đưa ra chân dung ca cuc sng thường nht: “Thc tế, đã có nhng th đy nông ni trong nhng năm Madison Philadelphia. Đc thân và không b ràng buc, ph thuc tài chính vào cha m, và không có kế hoch xác đnh cho tương lai; Madison không khác gì mt cu sinh viên chưa tt nghip thi hin đi, hoc có th mi tt nghip khi xét đến khi lượng công vic khng l ca mình”. Nhng đon như vy tr li nét con người đi thường ca Madison,  nhng điu hiếm khi thy trong ký lc mang tính sách v ca Gutzman.

Tuy nhiên, hai tác gi Broadwater và Gutzman đu gp nhau khi cho rng Madison đã làm hng Cuc chiến 1812. Gutzman th hin s gay gt rõ ràng v vai trò ca Madison, ch ra rng s tht bi trc tiếp dn đến t chính sách ca Jefferson và Madison khi duy trì s lượng ít quân đi hin hành và da vào dân quân cp bang, và nhiu người trong s đó t chi h tr lc lượng liên bang. Cuc chiến phơi bày nhng đim yếu khác trong cách điu hành ca Madison. Ông có xu hướng ch đnh thành viên ni các và c vn theo thế lc chính tr hơn là năng lc. Kết qu là, ông tin vào mt ch huy mt trn, người đã chy trn khi Washington D.C., vì thế lâm vào tình cnh khiến lc lượng Anh quc vn đông đo hơn có th thiêu cháy Nhà Trng và mt vài công trình công cng khác. Khi hòa bình lp li cui 1814, mt Madison b b mt mi có th giành li mt chút an i nh nhng chiến thng quan trng ca Hoa Kỳ trên bin. Tuy nhiên ông không đt được nhng mc tiêu chiến tranh ca mình, tr vic ông dám đng lên chng li Đế chế Anh (điu này li quan trng vi Hoa Kỳ thi đim đó).

Gutzman và Broadwater cũng tìm thy đim chung khi cho rng Dolley Madison đóng nhiu vai trò hơn ch là trang trí cho chính quyn Madison. Bà đóng vai trò mt đip viên tình báo, m ca Nhà Trng vi nhng người ng h và ch trích chng bà, và hiu ra rng người chng xa cách ca bà có th đã không xác đnh được điu đó. Thm chí khi bà chun b trn khi Nhà Trng khi quân Anh p ti, bà còn có ý đnh bo v tài liu ca tng thng và bc chân dung George Washington quý giá do Gilbert Stuart v. Câu chuyn v lòng can đm ca bà làm du đi rt nhiu s ti h ca xã hi vì thành ph th đô b cướp bóc.

C hai nhà viết tiu s đu tha nhn rng các s gia không đánh giá cao Madison trong s các tng thng Hoa Kỳ. Hu thế nhìn nhn ông như mt tư lnh yếu kém. Mt công trình nghiên cu gn đây, Madison và Jefferson (2010), đi din trc tiếp vi vic vì sao Madison không nhn được s tưởng thưởng. Madison có xu hướng dè dt hơn so vi Jefferson, và ông không th hin được nét cun hút như Jefferson làm được. Nguyên nhân chính khiến hu thế đt Madison dưới bóng Jefferson là vì Madison không nm trong “nhu cu chng minh lch s” ca Jefferson. Ngoài ra, nghiên cu còn cho rng Madison đã nêu mt tuyên ngôn quan trng khi khng đnh nn đc lp Hoa Kỳ ln th hai: “Bng cách không thua, Hoa Kỳ đã thng”.

Tuy vy, đánh giá cui cùng ca Broadwater và Gutzman li hơi khác l khi kết thúc khá khp khing. “Ông đ li mt di sn to ln nhưng phc tp, mt di sn s còn được tranh cãi trong nhiu năm ti”, Broadwater viết. “Mm mng trong cuc sng, Madison luôn khiêm tn ti lúc chết”, Gutzman khng đnh, và lưu ý rng không ging như Jefferson, Madison không có nhng công trng được tc lên bia m. “Di sn ca ông phi t nói v chính nó”, nhà viết tiu s than vãn, đ cho v tng thng th tư trong lch s Hoa Kỳ chìm vào lch s.

CARL ROLLYSON – Nguyễn Thiện Hoàng Dương dịch
Từ Wall Street Journal
Chia sẻ trên Facebook
 Ti?t l? tuy?t m?t v? nh?ng chàng áo ?en bên c?nh Putin(VTC News) - Trong m?t chuy?n th?m c?a ông Putin ??n Gruzia khi còn là T?ng th?ng, các nhà báo ?ã rút máy ?nh ?? ch?p tr?m, nh?ng ngay l?p t?c ch?m laser c?a súng ng?m xu?t hi?n trên trán h?.
 QH Pháp phê chu?n qu? c?u tr? m?i cho eurozoneNgày 28/2, Qu?c h?i Pháp ?ã phê chu?n C? ch? ?n ??nh châu Âu (ESM), ???c coi là qu? c?u tr? th??ng tr?c t??ng lai c?a Liên minh châu Âu (EU).
 "Th? t??ng Kan ?ã c?u Nh?t B?n"Trong kho?nh kh?c ?en t?i nh?t h?i tháng ba n?m ngoái, gi?i ch?c Nh?t th?m chí ?ã tính t?i kh? n?ng b? c? th? ?ô Tokyo, nh?ng th?m h?a h?t nhân ?ã ???c ch?n ??ng trong gang t?c, sau quy?t ??nh c?a th? t??ng khi ?ó Naoto Kan.
 Quân ??i Syria ?ánh chi?m quy?t li?t các qu?n n?i d?yQuân ??i Syria hôm nay (29/2) ?ã th?c hi?n m?t cu?c t?n công t?ng l?c trên b? nh?m giành l?i các khu v?c ?ang b? l?c l??ng n?i d?y chi?m ?óng ? thành ph? Homs.
 Con trai trùm truy?n thông Murdoch t? ch?c do bê b?i nghe lénJames Murdoch, con trai trùm truy?n thông Rupert Murdoch hôm nay 29/2 tuyên b? t? ch?c Ch? t?ch News International, công ty con c?a News Corp t?i Anh.
 WikiLeaks: Nga bàn giao cho Israel b? mã ?? crack S-300 c?a Iran(GDVN) - WikiLeaks cho bi?t r?ng Nga ?ã chuy?n giao cho Israel b? mã ?? crack các h? th?ng phòng không c?a Iran.
 L?i b?o lo?n ? Tân C??ng, 12 ng??i ch?t(NL?O) – Ít nh?t 12 ng??i ?ã thi?t m?ng trong v? b?o lo?n m?i t?i khu t? tr? Tân C??ng, tây b?c Trung Qu?c ngày 28-2, theo thông tin c?a Tân Hoa Xã.
 Philippines cho phép khoan d?u trên bi?n, dù Trung Qu?c ph?n ??i(Dân trí) - B?t ch?p s? ph?n ??i c?a Trung Qu?c, Philippines v?n quy?t ??nh s? b?t ??u cung c?p h?p ??ng th?m dò d?u khí cho m?t s? công ty n??c ngoài t? tháng t?i, k? c? t?i nh?ng khu v?c tranh ch?p v?i Trung Qu?c trong vùng Bi?n ?ông.
 M?: R?i tr?c th?ng b?o v? b? bi?n, 3 ng??i m?t tíchTheo AFP, ít nh?t m?t ng??i b? th??ng và ba ng??i m?t tích khi chi?c tr?c th?ng c?a L?c l??ng B?o v? b? bi?n M? g?p n?n t?i bang Alabama ? mi?n Nam n??c này.
 Th? t??ng Putin ???c b?o v? nh? th? nào?Dân Vi?t - Dù r?t hi?m khi ch?p ???c nh?ng b?c ?nh ông Putin và các v? s? “h?m h?” trong cùng m?t khuôn hình, song xung quanh nhà lãnh ??o này bao gi? c?ng là hàng tr?m ánh m?t dõi theo v?i s? trung thành tuy?t ??i.
T?o h?p thông tin c?a b?n
Xem ngày tốt xấu - Lịch vạn niên